W 2025 roku, we współpracy ze studiem filmowym M-Film – Waldemar Michalski (https://www.mfilm.pl/) oraz gospodarstwami Krajowej Sieci Gospodarstwa Demonstracyjnych powstał film „Gospodarstwa Demonstracyjne wyróżniające się dbałością o klimat i środowisko”. Film został dofinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Schematu II Pomocy Technicznej Planu Strategicznego Wspólnej Polityki Rolnej 2023-2027.
Zmiany w rolnictwie nie zachodzą z dnia na dzień. Wymagają czasu, obserwacji, wiedzy i odwagi do podejmowania świadomych decyzji. Film pokazuje miejsca, w których te zmiany już się dokonują w praktyce, w codziennej pracy rolników. Bohaterami filmu są gospodarstwa należące do Krajowej Sieci Gospodarstw Demonstracyjnych, tworzonej i koordynowanej przez Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie. To właśnie one stanowią przestrzeń wymiany doświadczeń, testowania rozwiązań i upowszechniania dobrych praktyk w zakresie rolnictwa zrównoważonego, ekologicznego i przyjaznego klimatowi.
Krajowa Sieć Gospodarstw Demonstracyjnych to most między wiedzą a praktyką. Krajowa Sieć Gospodarstw Demonstracyjnych to nie teoria ani zamknięte laboratoria. To realnie funkcjonujące gospodarstwa, które pokazują, że ochrona środowiska, dobrostan zwierząt i opłacalność produkcji mogą iść w parze.
Gospodarstwa w sieci:
- dzielą się doświadczeniem z innymi rolnikami,
- prowadzą pokazy i szkolenia,
- testują rozwiązania możliwe do zastosowania w praktyce,
- budują świadomość klimatyczną i środowiskową na obszarach wiejskich.
Film stanowi zapis przykładowych działań oraz dowód na to, że nowoczesne rolnictwo zaczyna się od ludzi, którzy potrafią słuchać natury. Do jego realizacji wybrano gospodarstwa należące do Krajowej Sieci Gospodarstw Demonstracyjnych, wyróżniające się konsekwencją w działaniu, wysokim poziomem merytorycznym oraz gotowością do dzielenia się wiedzą i doświadczeniem z innymi rolnikami.
Każde z zaprezentowanych gospodarstw reprezentuje inny profil produkcji, skalę działania i lokalne uwarunkowania, jednak łączy je wspólne podejście – świadome gospodarowanie zasobami naturalnymi, troska o klimat i środowisko oraz praktyczne wdrażanie zasad rolnictwa zrównoważonego i ekologicznego.
Wybór tych miejsc nie był przypadkowy. Są to gospodarstwa, które:
- od lat stosują rozwiązania przyjazne środowisku i potwierdzają ich skuteczność w praktyce,
- pełnią funkcję edukacyjną i demonstracyjną, przyjmując rolników, doradców oraz grupy szkoleniowe,
- stanowią przykłady możliwe do naśladowania – zarówno dla mniejszych, jak i większych gospodarstw,
- aktywnie uczestniczą w działaniach Krajowej Sieci Gospodarstw Demonstracyjnych, wspierając transfer wiedzy i innowacji.
Film ukazuje te gospodarstwa jako żywe laboratoria dobrych praktyk, w których wiedza nie powstaje na papierze, lecz w codziennej pracy z ziemią, zwierzętami i ludźmi. To właśnie takie miejsca najpełniej oddają ideę Krajowej Sieci Gospodarstw Demonstracyjnych — sieci opartej na doświadczeniu, współpracy oraz realnym wpływie na przyszłość polskiego rolnictwa.
Jednym z bohaterów filmu jest gospodarstwo ekologiczne w Czańcu, należące do najstarszych ekologicznych gospodarstw warzywnych w regionie śląska. Od pokoleń rozwijane w oparciu o płodozmian, nawożenie organiczne i ochronę struktury gleby, stanowi wzorcowy przykład praktycznego rolnictwa ekologicznego. Jako gospodarstwo demonstracyjne Ekofarm Czaniec pełni ważną funkcję edukacyjną. To tutaj rolnicy uczą się, jak w praktyce dbać o żywą glebę, ograniczać ingerencję mechaniczną i prowadzić produkcję w cyklu zamkniętym.
Winnica Avra pokazuje, że ekologiczna uprawa winorośli to proces oparty na cierpliwości i długofalowym myśleniu. Brak chemicznych środków ochrony roślin, stosowanie międzyplonów, zadrzewienia śródpolne oraz dbałość o mikroorganizmy glebowe budują stabilny ekosystem, którego efekty wykraczają poza same plony. Jako gospodarstwo demonstracyjne winnica staje się miejscem spotkań, pokazów i międzynarodowej wymiany wiedzy, udowadniając, że ekologia w rolnictwie to inwestycja w przyszłość.
W Kudłatym Zakątku w Żorach rolnictwo zyskuje wymiar społeczny i terapeutyczny. Hodowla bydła szkockiego prowadzona jest w warunkach maksymalnie zbliżonych do naturalnych, z naciskiem na dobrostan zwierząt i ograniczenie ingerencji człowieka. Zwierzęta mają zapewniony dostęp do pastwisk oraz naturalnej paszy. Zdrowe, dobrze traktowane zwierzęta rzadziej chorują, co ogranicza konieczność stosowania antybiotyków. Ma to bezpośredni wpływ na ochronę bioróżnorodności. Gospodarstwo, należące do Krajowej Sieci Gospodarstw Demonstracyjnych, pełni również funkcję edukacyjną i terapeutyczną. Przyjmuje dzieci, młodzież oraz osoby z niepełnosprawnościami, budując świadomość relacji między człowiekiem, zwierzęciem i środowiskiem.
Gospodarstwo Kozi Smak to przykład samowystarczalnego modelu produkcji, w którym wszystko funkcjonuje w naturalnym obiegu: pasza pochodzi z własnych pól, obornik wraca do gleby, a mleko przetwarzane jest na miejscu w wysokiej jakości sery. Dzięki przynależności do Sieci gospodarstwo pokazuje innym rolnikom, że nawet niewielka hodowla może stać się stabilnym i wartościowym przedsięwzięciem, opartym na ekologii i bezpośrednim kontakcie z konsumentem.
Gospodarstwo „Pod Kasztanem” udowadnia, że młode pokolenie rolników potrafi łączyć tradycję z nowoczesnymi rozwiązaniami. Ekologiczna hodowla ogranicza negatywny wpływ rolnictwa na glebę, wodę i powietrze. Stosowanie naturalnych nawozów oraz zamknięty obieg składników odżywczych w gospodarstwie chronią glebę przed degradacją i zapobiegają zanieczyszczeniu wód gruntowych. Zdrowa gleba lepiej zatrzymuje wodę i węgiel, co ma znaczenie w kontekście zmian klimatu. Ekologiczna hodowla bydła mlecznego i przetwórstwo wpisują się w ideę zrównoważonego rozwoju promowaną przez Krajową Sieć Gospodarstw Demonstracyjnych.
Wspólna przyszłość rolnictwa
Film pt. „Gospodarstwa Demonstracyjne wyróżniające się dbałością o klimat i środowisko” pokazuje, że choć każde z gospodarstw ma inny profil i skalę działania, łączy je jedno: świadoma praca z naturą i gotowość do dzielenia się wiedzą. To właśnie dzięki Krajowej Sieci Gospodarstw Demonstracyjnych doświadczenia wypracowane w praktyce stają się inspiracją dla innych rolników w Polsce i za granicą.
Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie pełni w tym procesie kluczową rolę. Wspiera, promuje i tworzy przestrzeń, w której nowoczesne, odpowiedzialne rolnictwo może się rozwijać. Realizacja filmu była możliwa dzięki zaangażowaniu wielu osób, którym bliska jest idea nowoczesnego, odpowiedzialnego rolnictwa.
Podziękowania kierujemy do Studio filmowe M-Film za profesjonalną realizację nagrań, wrażliwość na tematykę środowiskową oraz umiejętność uchwycenia codziennej pracy rolników w sposób autentyczny i pełen szacunku dla natury.
Wyrazy wdzięczności składamy gospodarzom gospodarstw demonstracyjnych, którzy otworzyli przed kamerą swoje miejsca pracy, podzielili się doświadczeniem, wiedzą i pasją. To dzięki Państwa zaangażowaniu możliwe było pokazanie, jak w praktyce wygląda rolnictwo oparte na trosce o glebę, zwierzęta, środowisko i przyszłe pokolenia.
Podziękowania dla koordynatorek: Dominiki Jałochy z województwa lubelskiego, Agnieszki Kurcius z województwa śląskiego oraz koordynatora z województwa świętokrzyskiego Jarosława Nowaka za ogromne zaangażowanie, otwartość i życzliwość. Dziękujemy za realną pomoc w organizacji filmu, aktywne włączenie się w jego tworzenie oraz za partnerską współpracę opartą na dialogu i wzajemnym zaufaniu. Bez Was ten projekt nie miałby takiej wartości.
Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie dziękuje za czas, otwartość i gotowość do dzielenia się dobrymi praktykami, które stanowią fundament Krajowej Sieci Gospodarstw Demonstracyjnych.
Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie zapraszam do obejrzenia filmu i poznania miejsc, w których wiedza spotyka się z praktyką, a codzienna praca rolników realnie kształtuje przyszłość polskiego rolnictwa.