OHZ Dębołęka

Ośrodek Hodowli Zarodowej Dębołęka Sp. z o.o. wywodzi się z powojennego Państwowego Gospodarstwa Rolnego utworzonego na części majątku rodziny Białeckich, specjalizującego się od lat 60. XX w. w hodowli zarodowej bydła mlecznego. W 1964 r. formalnie powstał Państwowy Ośrodek Hodowli Zarodowej Dębołęka, który obejmował gospodarstwa w Dębołęce, Dąbrówce i Dąbrowie Wielkiej. Pod obecną nazwą spółka funkcjonuje od 1 lipca 1993 r., kiedy to – w wyniku przekształceń własnościowych – POHZ przekształcono w spółkę Skarbu Państwa, nadzorowaną wówczas przez Agencję Nieruchomości Rolnych, a obecnie przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa.

Spółka specjalizuje się w hodowli bydła mlecznego rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej (PHF). Obecna struktura organizacyjna obejmuje trzy lokalizacje gospodarstw: główną siedzibę w Dębołęce (450 krów dojnych oraz młodzież) oraz oddziały w Dąbrówce (150 krów dojnych oraz młodzież) i Dąbrowie Wielkiej (100 jałówek cielnych wraz z centrum produkcji roślinnej). Spółka znajduje w wykazie przedsiębiorstw o strategicznym znaczeniu dla polskiego rolnictwa. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2018r. w sprawie wykazu jednoosobowych spółek hodowli roślin uprawnych lub hodowli zwierząt gospodarskich o szczególnym znaczeniu dla gospodarki narodowej (Dz. U. 2018 poz. 1525 z późn. zm.) takich spółek specjalizujących się w hodowli roślin i zwierząt jest w kraju 31. Ośrodek słynie ze stosowania nowoczesnych technologii, innowacji i rozwiązań umożliwiających wzrost efektywności hodowli i produkcji oraz jakości wytwarzanych produktów. Dzięki dużemu doświadczeniu oraz fachowej kadrze spółka wprowadza na krajowy rynek najwyższej jakości materiał zarodowy bydła mlecznego, co potwierdzają parametry hodowlane zwierząt oraz liczne nagrody i wyróżnienia zdobywane na wystawach o zasięgu krajowym i regionalnym. Współpracuje również z wieloma instytucjami, rolnikami, uczelniami wyższymi i szkołami rolniczymi.

OHZ Dębołęka Sp. z o.o. gospodaruje obecnie na areale około 1143 ha, z czego 1103 ha stanowią użytki rolne. Całość areału znajduje się na terenie powiatu sieradzkiego w gminach: Brzeźnio, Sieradz i Błaszki.  Jest to największe gospodarstwo rolne w regionie sieradzkim i zarazem drugi co do wielkości producent mleka krowiego w województwie łódzkim. Gleby są tu dość mozaikowate i w  znacznej części słabej jakości (klasy V i VI stanowią 33% powierzchni upraw), a średnia suma opadów (~500 mm rocznie) jest relatywnie niska. Mimo takich warunków środowiskowych gospodarstwo efektywnie wykorzystuje areał głównie na potrzeby produkcji pasz dla bydła – rośliny pastewne zajmują większość gruntów, a tylko ok. 15% przychodów generuje towarowa produkcja roślinna (m.in. zboża ozime i rzepak uprawiane we współpracy ze spółkami nasiennymi). W spółce zatrudnionych jest 49 pracowników w pełnym wymiarze czasu, co odzwierciedla proces restrukturyzacji i mechanizacji – w latach 2001–2006 dzięki modernizacjom obiektów obniżono zapotrzebowanie na siłę roboczą. Wykwalifikowana kadra hodowlana i techniczna stanowi istotny kapitał firmy.

Głównym profilem działalności OHZ Dębołęka Sp. z o.o. jest hodowla zarodowa bydła mlecznego rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej (PHF). Stado podstawowe liczy ok. 600 krów mlecznych (w tym 450 krów w oborze w Dębołęce i 150 w oborze Dąbrówka), a łączny stan bydła wraz z młodzieżą hodowlaną i buhajami  wynosi około 1150 sztuk. Spółka od dekad prowadzi intensywną pracę hodowlaną ukierunkowaną na poprawę potencjału genetycznego – już w latach 70. należała do pionierów w Polsce, importując w 1974 roku 77 cielnych jałówek holsztyńsko-fryzyjskich z Kanady w celu podniesienia wydajności mlecznej stada.

Głównym zadaniem hodowli w OHZ Dębołęka Sp. z o.o. jest zwiększenie wydajności produkcji mleka. Osiągnąć to można między innymi poprzez uzyskiwanie krów długowiecznych, zdrowych, niewykazujących problemów zdrowotnych, a jednocześnie charakteryzujących się wysokimi walorami użytkowymi i pokrojowymi. Dzięki konsekwentnemu doskonaleniu (m.in. poprzez krzyżowanie uszlachetniające HF w latach 1975–1990 i późniejsze wykorzystanie krajowych programów selekcji) następował stały wzrost wydajności krów. Średnia roczna wydajność mleka od krowy przekroczyła obecnie 12,5 tys. kg, co plasuje gospodarstwo w czołówce hodowli bydła mlecznego w Polsce. Dla porównania, w początkach działalności wydajności były kilkukrotnie niższe – przykładowo w 1964 r. od 115 krów uzyskiwano średnio 2668 kg mleka (3,48% tłuszczu), a w najlepszej oborze w Dębołęce 3748 kg. Przekroczenie poziomu 4000 kg nastąpiło w Dębołęce w 1967 r., a już po wprowadzeniu genów HF średnia z jednej obory osiągała pod koniec lat 70. ponad 7000 kg. Te historyczne dane ilustrują skalę postępu genetycznego, jaki dokonano w hodowli – obecne krowy dają niemal czterokrotnie więcej mleka niż 60 lat temu.

Uprawy polowe w OHZ Dębołęka podporządkowane są przede wszystkim zapotrzebowaniu własnego stada na pasze o wysokiej jakości. Dominują użytki zielone, kukurydza na kiszonkę, trawy i lucerna, a także zboża na paszę. Ponadto spółka prowadzi produkcję nasienną zbóż ozimych na części areału we współpracy z czołowymi krajowymi spółkami hodowli roślin, co stanowi uzupełniające źródło przychodu i wpisuje się w profil nowoczesnego gospodarstwa rolnego. Ze względu na niższą bonitację gleb gospodarstwo stosuje zabiegi agrotechniczne zwiększające żyzność (np. międzyplony, nawożenie naturalne z własnej produkcji bydła) oraz korzysta z nowoczesnego sprzętu (ciągniki, kombajny do zbioru zbóż i zielonek, sieczkarnie) oraz technik rolnictwa precyzyjnego. Mimo niesprzyjających warunków (niska suma opadów, mozaika gleb), dzięki racjonalnej gospodarce nawozowej i paszowej spółka utrzymuje samowystarczalność paszową i dobrą jakość żywienia krów, co przekłada się na wysoką wydajność mleka i zdrowotność stada.

OHZ Dębołęka Sp. z o.o. pełni rolę centrum hodowlanego o znaczeniu ogólnokrajowym. Spółka aktywnie współpracuje z Polską Federacją Hodowców i Producentów Bydła Mlecznego (PFHBiPM) oraz ośrodkami zarodowymi i inseminacyjnymi (m.in. Mazowieckim Centrum Hodowli i Rozrodu Zwierząt w Łowiczu), realizując krajowe programy hodowlane dla rasy PHF. Najlepsze wyselekcjonowane jałówki objęte są oceną genomową (co roku ok. 90% młodych jałówek, z czego wybrane sztuki wykorzystuje się do embriotransferu), a uzyskany materiał żeński służy remontowi stada własnego oraz jest sprzedawany innym hodowcom krajowym. Z kolei młode buhaje wyhodowane w Dębołęce, pochodzące od najwybitniejszych krów matek, trafiają do stacji inseminacyjnych lub punktów kopulacyjnych – stanowią więc cenny materiał genetyczny dla populacji masowej. Dzięki temu postęp hodowlany wypracowany w OHZ Dębołęka przenika do stad w całym kraju wraz ze sprzedawanymi zwierzętami i materiałem biologicznym, wspierając poprawę wydajności i cech użytkowych polskiej hodowli bydła mlecznego. Pozycja spółki znajduje potwierdzenie w sukcesach na arenie hodowlanej: od 1964 r. zwierzęta z Dębołęki zdobyły wiele championatów na wystawach regionalnych i krajowych. W 2010 r. trzy krowy reprezentowały Polskę na Europejskim Czempionacie HF w Cremonie (Włochy), a w kolejnych latach wiele krów z Dębołęki zdobywało tytuły superczempionów i czempionów na krajowych pokazach bydła. Te osiągnięcia dowodzą wysokiej jakości materiału hodowlanego. Ponadto spółka od lat współpracuje z uczelniami rolniczymi – jako gospodarstwo doświadczalne i dydaktyczne gości praktykantów i stażystów, a zgromadzone dane produkcyjne i hodowlane stanowią bazę dla prac magisterskich i doktoranckich.

OHZ Dębołęka Sp. z o.o. jest wiodącym przedsiębiorstwem rolno-hodowlanym łączącym tradycję hodowli ze stosowaniem nowoczesnych technologii. Jako spółka Skarbu Państwa odgrywa istotną rolę w zapewnianiu krajowego pogłowia wysokowydajnych krów mlecznych oraz bezpieczeństwa żywnościowego (produkcja mleka przekracza  6 mln litrów rocznie). Jednocześnie prowadząc działalność dochodową, OHZ wnosi wkład w rozwój gospodarki rolnej regionu i kraju, zatrudnia lokalną siłę roboczą oraz służy jako przykład efektywnego dużego gospodarstwa nastawionego na innowacje w hodowli bydła.